WYWIADY
EN FACE: Wojciech Materna...
... prezes Stowarzyszenia Informatyka Podkarpacka i szef rzeszowskiej firmy IT Top
Dyskryminacja i złe praktyki w przetargach publicznych
Rozmawiamy z dr. inż. Andrzejem Zalewskim z Politechniki Warszawskiej, biegłym sądowym, który brał udział w opracowywaniu rekomendacji dotyczących udzielania zamówień publicznych na dostawę zestawów komputerowych i systemów IT.
powiększ tekst 
AKTUALNOŚCI
Samorząd terytorialny jako przedsiębiorstwo
20 stycznia 2008
Computerworld W Polsce naprawdę potrzebna jest dekomunizacja - sposobu stanowienia prawa i organizacji państwa. Administracja publiczna jest reliktem po peerelowskiej strukturze organizacji państwa, opartej na strukturze sektorów gospodarczych. Należy z tym koniecznie zerwać.Od wielu lat próbujemy zbudować w Polsce elektroniczną administrację. Z efektów tych działań nie jest zadowolony nikt, ani politycy, ani urzędnicy ani klienci urzędów. Dlaczego tak się dzieje? W ubiegłym roku, w artykule "Traktat o papierowym państwie", próbowałem pokazać jak nieprzemyślany jest system informacyjny zarządzania państwem, co skutecznie utrudnia informatyzację procesów obsługi obywateli. Dziś postaram się pokazać, jak istotnym powodem niesprawności administracji jest sposób jej zorganizowania i przeregulowanie. Niniejszy artykuł jest syntezą moich doświadczeń z perspektywy blisko dwudziestu lat sprawowania kierowniczych funkcji w administracji publicznej i czynnej obserwacji procesów przebiegających w przedsiębiorstwach. Celem tego artykułu jest próba porównania sposobu działania administracji ze sposobami działania przedsiębiorstw, pozwalająca wskazać istniejące bariery sprawnego działania administracji.
Jak działa dobra firma?
Pierwszą istotną rzeczą, na którą należy zwrócić uwagę, jest cel podejmowania działań. Właściciel powołuje spółkę, ponieważ widzi szansę zarobienia pieniędzy w tej części gospodarki, którą czyni przedmiotem działania spółki. By te pieniądze zarobić właściciel spółki powołuje profesjonalny zarząd, ponieważ tylko on potrafi zrealizować cel, jakim jest zarabiania pieniędzy. Zarząd ustala pewien system organizacji przedsiębiorstwa tworząc jego wewnętrzną strukturę. Drugą ważną dla efektywności działań cechą jest zatem czytelny podział kompetencji w spółce.
Zarządzanie przedsiębiorstwami, zwłaszcza firmami dużymi, o ugruntowanej kulturze korporacyjnej, oparte jest na ścisłym rozdzieleniu kompetencji pomiędzy zarząd, nadzór i właściciela. Sprawa uprawnień poszczególnych organów spółek kapitałowych jest precyzyjnie uregulowana w kodeksie spółek handlowych. Zgodnie z tymi przepisami np. "rada nadzorcza nie ma prawa wydawania zarządowi wiążących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki" (art. 219 § 2 KSH) a "członek zarządu i pracownik spółki nie mogą być pełnomocnikami na zgromadzeniu wspólników" (art. 243 § 3 KSH). Dzięki takim rozwiązaniom, wynikającym ze współczesnych teorii zarządzania, realizacja procesów gospodarczych przebiega w sposób efektywny. Zaburzanie rozdziału kompetencji poszczególnych organów spółek stanowiących własność publiczną jest najczęściej powodem niższej efektywności tych spółek.
Trzecia, istotna dla powodzenia przedsięwzięcia biznesowego sprawa, to sposób kierowania firmą. Ponieważ to "zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę" (art. 201 § 1 KSH), dlatego posiada kompetencje do przyjęcia sposobu zarządzania spółką, organizacji procesów gospodarczych i wykonywania wszystkich elementów procesu kierowania spółką. Zgodnie z teorią obowiązującą od końca XIX wieku, proces kierowania składa się z czterech głównych funkcji: planowania, organizowania, przewodzenia (motywowania) i kontroli. Żadna z funkcji tych nie może być usunięta z procesu kierowania bez szkody dla efektywności działania przedsiębiorstwa. Jeśli któraś z funkcji nie jest przez zarządzającego wykonywana z należytą starannością lub jest wykonywana przez kogoś innego (jak to się zdarza w spółkach Skarbu Państwa), wówczas najczęściej przedsiębiorstwo zaczyna mieć poważne kłopoty.
Organizując przedsiębiorstwo spółki, profesjonalny zarząd deleguje uprawnienia na niższe szczeble organizacyjne. Ponieważ zarząd jest profesjonalny, organizując przedsiębiorstwo spółki pamięta o kilku żelaznych zasadach, zawartych w teorii zarządzania. Ponieważ nie ma "jedynie słusznej" teorii zarządzania, dla celów niniejszej prezentacji posłużę się sformułowaną przez Roberta Kaplana metodą "karty zrównoważonych wyników" (balanced scorecard). Po pierwsze, zarząd pamięta o celu przedsiębiorstwa, jakim jest zarobienie pieniędzy dla właścicieli - czyli patrzy na spółkę z perspektywy finansowej. Pieniądze do spółki przynoszą klienci kupując (lub nie) produkty (usługi) spółki. Dlatego ważnym aspektem działań profesjonalnego zarządu jest rozpoznanie zmieniających się potrzeb klientów i ocena stopnia zadowolenia z działań spółki. Słowem, profesjonalny zarząd patrzy na produkty spółki z perspektywy klienta. Produkty spółki oferowane klientom są efektem realizowanych przez przedsiębiorstwo spółki procesów. To w trakcie tych procesów tworzona jest jakość produktów i generowane są koszty mające wpływ na cenę. Dlatego profesjonalny zarząd patrzy na spółkę z perspektywy procesów, szukając możliwości obniżenia kosztów i podniesienia jakości. Czwartą perspektywą, z której patrzy na spółkę profesjonalny zarząd, jest perspektywa rozwoju. Zarząd musi bowiem zadbać o to, by także w przyszłości spółka mogła zarabiać pieniądze dla swoich właścicieli. Dlatego zarząd dba o rozwój zasobów ludzkich, parku maszynowego, systemu sprzedaży i marketingu. Inwestuje w nie, mimo iż w krótkiej perspektywie są kosztem nie przynoszącym zysku.
Oczywiście, profesjonalny zarząd sam nie produkuje dóbr oferowanych klientom. Czyni to przedsiębiorstwo spółki. Zarząd deleguje uprawnienia do wykonywania poszczególnych czynności i przydziela zasoby potrzebne do ich wykonania. Kieruje się przy tym innymi zasadami płynącymi z teorii zarządzania. Kaskadowanie zadań kończy się w momencie, w którym możliwe jest przypisanie komuś jednoosobowej odpowiedzialności za osiągnięcie celu.
Zgodnie z zasadami dobrego zarządzania delegowanie uprawnień winno osiągać możliwie najniższy szczebel hierarchii organizacji. Osoby, którym przypisano obowiązek realizacji sformułowanego zgodnie z zasadą SMART celu, muszą być odpowiednio motywowane. Dlatego zarząd przygotowuje system wynagradzania i premiowania, modyfikując go w zależności od zmieniającej się sytuacji na rynku pracy. Ponieważ spółka zarobi tylko wtedy, gdy zadowoleni będą klienci, zarząd spółki kontroluje stopień realizacji celów (poziom satysfakcji klienta) mierząc go na każdy możliwy sposób. W ten sposób realizuje się funkcja kontrolna. Zarząd spółki prawa handlowego działa pragmatycznie realizując cele spółki. Jedyne, co wiąże zarząd, to cele strategiczne spółki i działania prawnie zabronione. W działaniach (funkcjach) kierowniczych jest on całkowicie niezależny, planując i organizując działalność spółki w sposób optymalny dla realizacji celów, motywując pracowników i kontrolując efekty procesów biznesowych.
Reasumując, o sprawności działania przedsiębiorstw we współczesnej gospodarce decyduje jasno określony cel strategiczny, czytelny podział kompetencji i odpowiedzialności za wyniki podejmowanych działań, pomiar stopnia osiągania celów cząstkowych i adekwatne działania korygujące w razie potrzeby i dobór ludzi według kryterium zdolności do realizacji celów.
wydrukuj
Komentarze
- Liczba zatwierdzonych komentarzy (2) |
- dodaj komentarz |
- zobacz wszystkie
Paweł Krawczyk
- ocena: brak oceny
- IP: 89.79.164.224
- 28-01-2008, 19:11
Analogia
Gustaw Pietrzyk
- ocena: 5
- IP: 213.158.197.84
- 30-01-2008, 11:23
Panie
Materiał
Postulaty
Na
Pozdrowienia
04-204 Warszawa ul. Jordanowska 12
tel.: (+48 22) 321 78 00 fax: (+48 22) 321 78 88
© copyright 2012 IDG Poland SA
tel.: (+48 22) 321 78 00 fax: (+48 22) 321 78 88
© copyright 2012 IDG Poland SA